Gürcistan’da nakit ödemeler: bireysel işletmeciler, limited şirketler ve gerçek kişiler için kurallar

Ağustos 2026 itibarıyla geçerlidir.

Gürcistan’da mağazalarda, salonlarda, küçük kafelerde, tadilat, kira, danışmanlık ve özel işlemlerin ödemelerinde nakit para hâlâ yaygın olarak kullanılmaktadır.

Bu nedenle, girişimciler ve yurtdışından gelenler arasında düzenli olarak şu sorular gündeme gelmektedir:

• bireysel işletme sahibi nakit ödeme kabul edebilir mi;
• %1 oranındaki küçük işletmeler için yazarkasa zorunlu mu;
• dolar veya euro cinsinden ödeme alınabilir mi;
• limited şirket, kurucusu tarafından yatırılan parayı nasıl kayıt altına almalıdır;
• gerçek kişiden mal satın alırken hangi belgeler gereklidir;
• nakit ödeme için bir üst sınır var mı;
• normal bir fatura, ödeme kanıtı olarak kabul edilir mi.

Kuralları anlaşılır örneklerle inceleyelim.

Bir dakikada özet

Gürcistan’da nakit ödemeler serbesttir. Nakit ödeme yapmanın kendisi bir ihlal değildir ve ayrı bir vergiye tabi değildir.

Ancak işletmeler için dört temel kural geçerlidir:

1. Nakit gelirlerin kayıt altına alınması zorunludur.
2. Müşteriden nakit ödeme alırken genellikle yazarkasa kullanılması gerekir.
3. İşletme sahibi, fiyatları lari cinsinden belirtmeli ve ilan etmelidir.
4. Para alım ve harcamaları belgelerle teyit edilmelidir.

Ödeme şekli, gelirin vergi niteliğini değiştirmez. Ödeme işletmenin cirosu ise, banka havalesiyle mi yoksa nakit olarak mı yapıldığına bakılmaksızın ciro olarak kalır.

Durum	Genellikle nelere ihtiyaç duyulur?
Serbest meslek sahibi müşteriden nakit ödeme alır	Yazıcı üzerinden ödeme işlemini gerçekleştirin ve fiş düzenleyin
Küçük işletme statüsündeki serbest meslek sahibi nakit ödeme alır	Genel kural olarak yazıcı da gereklidir
Ltd. Şti., mal veya hizmet karşılığında nakit ödeme alır	Yazıcı fişi, şirket muhasebesinde paranın kaydı, sözleşme veya işlemin diğer belgeleri
Mikro işletme nakit ödeme kabul eder	Genellikle muafiyet söz konusudur, ancak faaliyet türü ve istisnalar kontrol edilmelidir
Bir işletme başka bir girişimciden mal satın alır	Sözleşme, sevk irsaliyesi veya teslimat belgesi, ödeme belgesi ve gerekirse vergi faturası
Ltd. Şti., sıradan bir gerçek kişiden mal satın alır	Sözleşme veya satın alma tutanağı, satıcının bilgileri, makbuz veya para devriyle ilgili başka bir belge
Bir gerçek kişi kişisel eşyasını tek seferlik olarak satar	Genellikle yazarkasa gerekmez, ancak tutar yüksekse sözleşme ve makbuz düzenlenmesi tavsiye edilir
Kurucu, şirketine nakit para aktarır	Yasal dayanağın belirtilmesi gerekir: borç, sermaye yatırımı, masrafların karşılanması, hesap verilebilir paranın iadesi vb.
Şirket, yöneticiye veya çalışana para verir	Ödeme gerekçesi ve paranın daha sonra nasıl harcandığını gösteren belgeler bulunmalıdır
Taraflar büyük bir işlem için hesaplaşır	Banka havalesi kullanmak daha güvenlidir; nakit ödeme durumunda sözleşme ve makbuz zorunludur

1. Bireysel işletme veya limited şirket nakit ödeme kabul edebilir mi?

Evet. Gürcistan mevzuatı, ticari faaliyetlerin tamamının yalnızca banka hesabı üzerinden yürütülmesini şart koşmamaktadır.

Serbest meslek sahibi, şirket, mağaza, kafe, zanaatkar, danışman veya inşaat ekibi nakit ödeme kabul edebilir. Asıl mesele, parayı alıp alamayacağınız değil, bunu doğru şekilde nasıl kayıt altına alacağınız ve muhasebeye nasıl yansıtacağınızdır.

Vergi Kanunu genel bir kural belirler: ekonomik faaliyet yürüten ve alıcıdan mal veya hizmetler karşılığında nakit ödeme alan kişi, bu ödemeyi yazarkasa aracılığıyla kaydetmelidir. Bu kural, daha sonra sağlanacak mal veya hizmetler için yapılan peşin ödemelere de uygulanır.

Örnek

Bir bireysel işletme sahibi 300 lari tutarında danışmanlık hizmeti sunmaktadır.

Müşteri şunları yapabilir:

• 300 lariyi banka hesabına havale edebilir;
• 300 lariyi nakit olarak teslim edebilir.

Her iki durumda da girişimci 300 lari tutarında gelir elde etmiştir. Ancak nakit ödeme durumunda, yazarkasa kullanımı ve fiş düzenlenmesi konusu da gündeme gelir.

2. Nakit ödemelerde bir sınır var mı?

Gürcistan’da sıradan ticari veya özel işlemler için temel düzenleme mekanizması, belirli bir sınırın aşılması durumunda nakit ödemelerin tamamen yasaklandığı tek tip bir sınır üzerine değil; ödemenin doğru şekilde kayıt altına alınması, kasa kullanımı ve destekleyici belgelerin bulunması üzerine kurulmuştur.

Diğer bir deyişle, 20.000 veya 50.000 lari tutarındaki bir ödeme, sadece nakit olarak yapıldığı için yasadışı hale gelmez.

Ancak tutar ne kadar yüksekse, pratikteki riskler de o kadar artar:

• vergi dairesi sözleşmeleri ve belgeleri talep edebilir;
• banka, paranın daha sonra hesaba yatırılması sırasında kaynağını açıklamayı talep edebilir;
• taraflardan birinin ödemeyi kanıtlaması daha zor olabilir;
• paranın kaynağıyla ilgili sorular ortaya çıkabilir;
• kasa veya muhasebe kayıtlarındaki bir hata daha önemli hale gelir.

Büyük işlemlerde banka havalesi, nakit para transferine kıyasla neredeyse her zaman daha güvenlidir.

3. Ne zaman yazarkasa gereklidir?

Genel kural olarak, aşağıdaki iki koşul aynı anda sağlandığında yazarkasa gereklidir:

1. kişi ticari faaliyet yürütüyorsa;
2. müşteri mal veya hizmet bedelini nakit olarak ödüyorsa.

Bu durum sadece mağazalar ve restoranlar için değil, birçok hizmet türü için de geçerlidir:

• danışmanlık hizmetleri;
• onarım hizmetleri;
• güzellik hizmetleri;
• ekipman kiralama;
• eğitim;
• turizm hizmetleri;
• inşaat;
• teslimat;
• sosyal medya üzerinden ticaret;
• küçük bir ofis veya showroom aracılığıyla satış.

%1 oranına tabi bireysel işletmeciler için yazarkasa gerekli mi?

Evet, küçük işletme statüsü tek başına bireysel işletmecileri yazarkasa kullanma yükümlülüğünden muaf tutmaz.

Yabancıların sıkça yaptığı bir hata şöyledir: “Cirodan %1 ödüyorum, bu yüzden yazarkasaya ihtiyacım yok.”

Vergi oranı ile nakit işlemlerini kaydetme yükümlülüğü — farklı konulardır. Gelir İdaresi, küçük işletme statüsüne sahip kişilerin nakit işlemlerini yazarkasa kullanarak kaydetmeleri gerektiğini ayrı olarak belirtmektedir.

Peki ya mikro işletmeler?

Mikro işletme statüsüne sahip gerçek kişiler için Vergi Kanunu, yazarkasa kullanma genel yükümlülüğünden muafiyet öngörmektedir. Ancak belirli faaliyet türleri ve özel durumlar için istisnalar geçerli olabilir.

Bu nedenle, “Mikro işletmem var — yazarkasa asla gerekli değildir” kuralından otomatik olarak hareket edilemez.

Öncelikle şunları kontrol etmek gerekir:

• mikro işletme statüsünün gerçekten aktif olup olmadığı;
• fiili faaliyetin bu statüye uygun olup olmadığı;
• belirli bir ticaret veya hizmet için özel şartlar olup olmadığı;
• işçi çalıştırılıp çalıştırılmadığı;
• faaliyetin ölçeğinde bir değişiklik olup olmadığı.

Müşterinin tesislerinde çalışma

Vergi Kanunu, mal veya hizmetin doğrudan müşterinin tesislerinde sunulduğu ve standart kasa fişi yerine fişe eşdeğer olan belirli bir belgenin düzenlendiği bazı durumlar için ayrı bir istisna öngörmektedir.

Bu durum, onarım, montaj işleri, teslimat ve yerinde hizmetler için geçerli olabilir. Ancak serbest biçimde yazılmış sıradan bir makbuz, her zaman otomatik olarak bu tür bir belge olarak kabul edilmez.

4. Kasa fişini normal bir fatura ile değiştirmek mümkün mü?

Her zaman değil.

“Fatura” kelimesi, özellikle yabancılar arasında sıklıkla kafa karışıklığına yol açar. Bu terim, birbirinden tamamen farklı belgeleri ifade edebilir:

• ödeme için ticari fatura;
• hizmetler için tutar belgesi veya fatura;
• vergi faturası;
• sıkı muhasebe belgesi;
• satıcının bilgilerini içeren sıradan bir PDF dosyası.

Vergi Kanunu, kasa makinesi yerine özel bir sıkı muhasebe belgesi veya vergi faturasının kullanıldığı durumları gerçekten öngörmektedir. Ancak Word, Excel veya muhasebe programında oluşturulan sıradan bir ticari fatura, bu nedenle vergi faturası haline gelmez ve kasa fişinin yerine geçmesi zorunlu değildir.

Uygulamada dikkate alınması gereken kural

Müşteri, işletmeciye nakit ödeme yapıyorsa, sadece fatura gönderilmiş olması nedeniyle konunun kapandığını düşünmemek gerekir.

Aşağıdakileri ayrı ayrı belirlemek gerekir:

• kasası fişi gerekli mi;
• hizmetin sunulduğunu veya malın teslim edildiğini hangi belge teyit ediyor;
• ödemeyi hangi belge teyit ediyor;
• vergi faturası gerekli mi;
• işlem muhasebede nasıl yansıtılacak.

5. Yasağlı kasa kullanılmadığında ne olur?

Vergi dairesi, sıradan bir müşteri gibi davranarak da dahil olmak üzere denetim amaçlı satın alımlar yapma ve ödemenin kaydedilip kaydedilmediğini kontrol etme yetkisine sahiptir.

Yasa, kasa cihazının bulunmaması, kullanılmaması veya fişte daha düşük bir tutarın belirtilmesi durumunda, ilgili ihlal için 200 lari tutarında para cezası öngörmektedir. Belirli türdeki kasa cihazlarının kaybolması durumunda ise daha ağır yaptırımlar öngörülmüştür.

Bu sorunun her zaman tek bir para cezasıyla sınırlı kalmayacağını dikkate almak önemlidir. Tekrarlanan kasa ihlalleri, girişimcinin vergi statüsünü etkileyebilir ve cirosunun daha dikkatli bir şekilde denetlenmesine neden olabilir.

Tipik bir durum

Müşteri, hizmet bedelini nakit olarak ödedi — 500 lari.

Girişimci:

• müşteriye el yazısı bir makbuz verdi;
• kasa fişi kesmedi;
• ödemeyi günlük ciroya dahil etmedi.

El yazısı makbuz, taraflar arasındaki ilişkiyi teyit etmeye yardımcı olabilir, ancak tek başına kasa ve vergi ihlalini ortadan kaldırmaz.

6. İşletmeler fiyatları hangi para biriminde belirtmelidir?

Gürcistan topraklarında, özel istisnalar dışında — örneğin serbest sanayi bölgeleri, gümrüksüz satış mağazaları ve kanun veya Merkez Bankası düzenlemelerinde öngörülen diğer durumlar — lari tek yasal ödeme aracıdır.

İşletmeciler, ürün, hizmet ve satılan malların fiyatlarını lari cinsinden belirtmek ve reklamını yapmakla yükümlüdür.

Bu kural aşağıdakiler için geçerlidir:

• mağazadaki fiyat etiketleri;
• menüler;
• şirketin web sitesi;
• reklam ilanları;
• tüketicilere yönelik ticari teklifler;
• sosyal medyadaki paylaşımlar;
• bireysel işletmelerin teklifleri;
• inşaat firmaları ve emlak acentelerinin ilanları;
• ödeme sayfaları.

Yanlış

Danışmanlık — 200 USD.

Daha doğru

Danışmanlık — 540 GEL.

Gerekirse yanına dolar cinsinden referans değeri de eklenebilir, ancak ana fiyat açıkça lari cinsinden belirtilmelidir.

Tüketici için, geçerli vergiler ve zorunlu ek ödemeler dahil olmak üzere nihai maliyet açıkça anlaşılabilir olmalıdır. Satıcı, işlem tamamlanmadan önce ödeme koşullarını ve yöntemlerini de bildirmelidir.

7. Sözleşme dolar veya euro cinsinden düzenlenebilir mi?

Gürcistan Medeni Kanunu, kanunla yasaklanmadığı sürece parasal yükümlülüğün yabancı para biriminde belirlenmesine izin vermektedir.

Bu nedenle taraflar, sözleşme bedelini dolar veya avroya bağlayabilirler. Ancak belgede aşağıdakiler açıkça belirtilmelidir:

• fiyat para birimi — bedelin hangi para biriminde belirlendiği;
• ödeme para birimi — fiilen hangi para biriminde ödeme yapılacağı;
• dönüşüm kuru;
• kuru belirleme tarihi;
• yuvarlama kuralları.

Doğru ifade

Hizmet bedeli, 5000 ABD dolarının Gürcistan larisi cinsinden karşılığı kadardır. Ödeme, ödeme tarihinde Gürcistan Merkez Bankası tarafından belirlenen resmi kur üzerinden larisi cinsinden yapılır.

Yanlış ifade

Hizmet bedeli — 5000 dolar.

İkinci ifadeden şunlar netleşmemektedir:

• tam olarak nakit doların teslim edilmesi gerekip gerekmediği;
• lari ile ödeme yapılıp yapılamayacağı;
• hangi kurun uygulandığı;
• kurun hangi tarihte belirlendiği;
• kur değişiminde zararı kimin üstleneceği.

Gürcistan içindeki müşterilerle düzenli olarak çalışmak için fiyatı lari cinsinden belirlemek ve ödemeyi lari olarak almak daha kolaydır.

8. Nakit ödemelerde yuvarlama

Gürcistan’da nakit ödemelerde, toplam alışveriş tutarı en yakın beş tetriye yuvarlanır.

Bu durumda:

• tek tek ürünlerin fiyatları değişmez;
• sadece fişin toplam tutarı yuvarlanır;
• nakit dışı ödemelerde tutar bir tetriye kadar kesin olarak hesaplanabilir.

Toplam tutar, GEL	Nakit ödeme, GEL
10,01 veya 10,02	10,00
10,03 veya 10,04	10,05
10,06 veya 10,07	10,05
10,08 veya 10,09	10,10

Bu, küçük ama Gürcistan’a özgü bir kuraldır ve kasa ve muhasebe sistemini kurarken dikkate alınması gerekir.

9. Nakit para alırken hangi belgeler gereklidir?

Kasa fişi ödemeyi kaydeder, ancak her zaman işlemin tamamını yansıtmaz.

Duruma bağlı olarak işletmenin aşağıdakilere ihtiyacı olabilir:

• sözleşme;
• sipariş veya talep formu;
• hizmet sunum belgesi;
• sevk irsaliyesi;
• kasa fişi;
• vergi faturası;
• iade belgesi;
• makbuz;
• satın alma belgesi;
• şirket kasasına para yatırma veya çekme belgesi.

Basit perakende satışlar için

Genellikle alıcı için temel belge kasa fişidir.

Hizmet veya uzun vadeli bir proje için

Aşağıdakilerin bulunması daha iyidir:

• sözleşme veya üzerinde mutabık kalınan teklif;
• yapılan işlerin tutanağı;
• kasa fişi veya ödemeyle ilgili başka bir uygun belge.

Yüksek tutarlı işlemler için

Kasa işlemlerinin yanı sıra, aşağıdakileri içeren ayrı bir belge düzenlenmesi tavsiye edilir:

• taraflar;
• ödeme gerekçesi;
• rakamla ve harflerle yazılmış tutar;
• para birimi;
• teslim tarihi ve yeri;
• sözleşme numarası;
• ödemenin tam veya kısmi olduğu;
• kalan borç;
• alıcının imzası.

Medeni Kanun, ödeyene ifanın kabul edildiğini teyit eden bir belge talep etme hakkı tanır. Bu belgede yükümlülüğün niteliği ve tutarı, ödeyen, ifa zamanı ve yeri belirtilmelidir. Alıcı bu belgeyi vermeyi reddederse, borçlu, kanunla öngörülen durumlarda parayı teslim etmeyi reddetme hakkına sahiptir.

10. İşletmenin nakit giderleri nasıl kayıt altına alınır?

Tedarikçiye yapılan nakit ödeme, giderin sadece müdürün sözlerine veya tablodaki kayda dayanılarak otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmez.

Giderin muhasebeleştirilmesi için iki hususun teyit edilmesi gerekir:

1. İşletmenin tam olarak ne satın aldığı.
2. İşletmenin ödemeyi gerçekten gerçekleştirdiği.

Genellikle aşağıdakiler kullanılır:

• sözleşme;
• fatura;
• sevk irsaliyesi;
• teslim alma-teslim etme tutanağı;
• tedarikçinin kasa fişi;
• sıkı muhasebe belgesi;
• vergi faturası — uygulanabilir olduğunda;
• gerçek kişinin makbuzu;
• satın alma tutanağı;
• mal nakliyesine ilişkin belgeler;
• çalışana para verilmesine ilişkin şirket içi belge.

Aşağıdakiler tek başına yeterli değildir:

• malların fotoğrafları;
• WhatsApp veya Telegram'daki yazışmalar;
• rapor olmadan şirkete para havalesi;
• ödeme onayı olmayan sıradan fatura;
• “şirket için satın aldım” notu;
• Ltd. Şti. hesabından yapılan banka nakit çekimi.

ATM'den para çekimi, yalnızca paranın hesaptan çekildiğini teyit eder. Paranın daha sonra ne için harcandığını kanıtlamaz.

Mallara ve stoklara ait belgeleri saklamak özellikle önemlidir. Denetim sırasında tespit edilen ve uygun ilk el belgeleri bulunmayan mal ve stoklar için Vergi Kanunu, bunların piyasa değerine göre hesaplanan bir para cezası öngörmektedir.

11. Bireysel girişimcilerin nakit ödemeleri

Bireysel girişimcilerde, işletme parası ile kişisel para, limited şirketlerdeki kadar katı bir şekilde yasal olarak ayrılmamaktadır. Ancak bu, girişimcinin kayıt tutmamasının mümkün olduğu anlamına gelmez.

Bireysel girişimci şunları açıklayabilmelidir:

• paranın kimden alındığı;
• ödemenin ticari faaliyete ilişkin olup olmadığı;
• bu ödemenin ciroya dahil edilip edilmediğini;
• kasadan makbuz kesilip kesilmediğini;
• harcamanın ne için yapıldığını;
• destekleyici belgelerin olup olmadığını.

Serbest meslek sahiplerinin yaptığı temel hatalar

1. Nakit kabul edip sadece banka hesaplarına gelen girişleri kayıt altına almak. Vergi Dairesi, girişimcinin faaliyetlerini, müşteri sayısını, alımlarını, reklam harcamalarını ve fiili nakit girişlerini karşılaştırabilir.
2. Avansları kayıt altına almamak. Müşteri gelecekteki bir hizmet için peşin olarak nakit para vermişse, bu ödeme de uygun şekilde kayıt altına alınmadan “işin tamamlanmasına kadar” öylece saklanamaz.
3. %1’lik verginin sadece banka hesabındaki paralar için geçerli olduğunu düşünmek. Vergi rejimi, ödeme alma şekli değil, faaliyetten elde edilen gelir tarafından belirlenir.
4. Kişisel havaleleri kasa muhasebesinin yerine kullanmak. Kişisel karta havale yapmak, ATM’den nakit yatırmak ve bir akraba aracılığıyla para almak, ödemenin ekonomik içeriğini değiştirmez.
5. Kişisel satışları ve ticari faaliyeti birbirinden ayırmamak. Kendi telefonunu tek seferlik satmak ile düzenli olarak telefon ticareti yapmak, her iki durumda da satıcı olarak resmi olarak bir gerçek kişi yer alsa bile, özünde farklı işlemlerdir.

12. Limited şirketin nakit ödemeleri

Limited şirketin parası, kurucuya, yöneticiye veya nihai lehtara değil, şirkete aittir.

Bu nedenle yönetici, şirketin kasasını kişisel cüzdanı olarak görmemelidir.

Her nakit girişi için bir gerekçe bulunmalıdır:

• gelir;
• müşteriden alınan avans;
• kurucudan alınan borç;
• sermaye katkısı;
• daha önce verilen paranın iadesi;
• tazminat;
• belgeleriyle desteklenen diğer gelirler.

Her para çıkışı da açıklanabilir olmalıdır:

• tedarikçiye yapılan ödeme;
• hesap raporu karşılığında yapılan ödeme;
• borcun geri ödemesi;
• maaş;
• masrafların karşılanması;
• temettü;
• işletme giderleri;
• müşteriye para iadesi.

Bir Ltd. Şti.'nin hesabından 10.000 lari çekip, bu paranın artık müdürün kişisel varlığı haline geldiğini düşünmek mümkün değildir.

Vergi sonuçları, gerçekte ne olduğuna bağlıdır. Aynı para çıkışı şu şekilde değerlendirilebilir:

• şirket gideri;
• kredi;
• çalışana yapılan ödeme;
• temettü;
• ücret;
• gerekçesiz para çekimi.

İşte bu nedenle, işlemin dayanağı para çekilmeden önce belirlenmelidir; muhasebeci veya vergi dairesinin talebi üzerine geriye dönük olarak değil.

13. Kurucu, Ltd. Şti.’ye nakit para yatırır

Şirkete paranın aktarılması gerçeği tek başına, bu paranın neden yatırıldığını açıklamaz.

Para yatırılmadan önce bunun gerekçesi belirlenmelidir.

Seçenek 1. Şirkete verilen borç

Kurucu, daha sonra geri ödenmesi şartıyla Ltd. Şti.’ye para sağlar.

Gerekli belgeler:

• borçlanma sözleşmesi;
• para transferi belgesi;
• borcun muhasebe kayıtlarına yansıtılması.

Seçenek 2. Kurucunun sermaye katkısı

İşlemin yapısına bağlı olarak, bu durum şirket kararının alınmasını ve doğru muhasebe işlemlerinin yapılmasını gerektirebilir.

Seçenek 3. Hesap verilebilir fonların iadesi

Örneğin, yönetici daha önce işletme giderleri için para almış ve kullanılmayan bakiyeyi iade etmektedir.

Seçenek 4. Şirkete olan borcun ödenmesi

Borcun daha önce hangi gerekçeyle oluştuğu açıkça belirtilmelidir.

Yanlış yaklaşım

Kurucu 20.000 lari getirdi, muhasebeci daha sonra halleder.

Tutar ne kadar büyükse, belgeleri önceden hazırlamak ve kaynağını kanıtlayan belgeleri saklamak o kadar önemlidir.

14. Bir Ltd. Şti. veya bireysel işletme, bir gerçek kişiden mal satın alır

Bir işletme, sıradan bir gerçek kişiden aşağıdakileri satın alabilir:

• otomobil;
• bilgisayar;
• mobilya;
• ekipman;
• aletler;
• alan adı;
• kişisel mal;
• diğer varlıklar.

Gerçek kişinin yazarkasa ve ticari faturası olmayabilir. Bu nedenle, işlemin diğer belgelerle düzenlenmesi gerekir.

Önerilen belge seti:

• satın alma-satış sözleşmesi veya satın alma tutanağı;
• satıcının pasaport bilgileri veya kimlik numarası;
• mülkün ayrıntılı açıklaması;
• değeri;
• teslim tarihi;
• para alındığına dair makbuz;
• teslim alma-teslim etme tutanağı;
• gerekirse — mülkün tescil veya menşe belgeleri.

İşlem yapılmadan önce ödemenin vergi durumunun da kontrol edilmesi gerekir. İşlemin konusuna, satıcının durumuna ve alıcının gelirinin niteliğine bağlı olarak alıcıya ek yükümlülükler doğabilir.

15. Gerçek kişiler arasındaki özel işlemler

Bir kişi, kişisel malını tek seferlik olarak satıyorsa ve bir girişimci olarak hareket etmiyorsa, yazarkasa kuralları genellikle uygulanmaz.

Örneğin:

• bir yabancı uyruklu kişi arabasını satıyor;
• bir mal sahibi kullanılmış dizüstü bilgisayarını satıyor;
• bir akraba borcunu geri ödüyor;
• bir alıcı, bir daire için kapora öder;
• iki kişi, mobilya satışı sırasında ödeme yapar.

Ancak, yazarkasa bulunmaması, işlemin belgelendirilmesine gerek olmadığı anlamına gelmez.

Miktarın yüksek olması durumunda aşağıdakilerin düzenlenmeleri tavsiye edilir:

• yazılı sözleşme;
• teslim alma-teslim etme tutanağı;
• para alındığına dair makbuz;
• para birimi ve döviz kuru bilgileri;
• paranın kaynağına dair teyit.

“Para, sözleşme imzalanmadan önce teslim edilmiştir; tarafların herhangi bir itirazı yoktur” ifadesi özellikle tehlikelidir.

Bu ifade delil niteliği taşıyabilir, ancak ödeme anında doğrudan imzalanan ayrı bir makbuz çok daha güvenilirdir.

16. Nakit ve vergiler

Vergiler, ödemenin nakit olup olmadığına değil, işlemin ekonomik içeriğine bağlıdır.

Gelir, sırf aşağıdaki nedenlerle gelir olmaktan çıkmaz:

• nakit olarak teslim edilmiş olması;
• bankaya yatırılmamış olması;
• yabancı para biriminde alınmış olması;
• bir çalışan aracılığıyla teslim edildi;
• birkaç ödemeye bölündü;
• hesaba daha sonra yatırıldı;
• bir sözleşme ile desteklenmedi.

Nakit gelir, girişimcinin cirosunun hesaplanmasında ve vergi yükümlülüklerinin belirlenmesinde dikkate alınır.

Bu durum, KDV mükellefi olarak zorunlu kayıt eşiği için de geçerlidir. Genel kural olarak, herhangi bir kesintisiz 12 takvim ayı boyunca KDV'ye tabi işlemlerin toplam tutarı 100.000 lari'yi aştığında bu yükümlülük doğar. Ödeme şekli — nakit veya nakitsiz — bu eşiğin hesaplanmasına etki etmez.

Örnek

Son 12 ayda bireysel işletme sahibi şunları elde etmiştir:

• 000 lari banka havalesi yoluyla;
• 000 lari ödeme hizmetleri aracılığıyla;
• 000 lari nakit olarak.

Eşik analizinde, yalnızca banka ekstresinde görünen tutarlar değil, işlemlerin toplamı dikkate alınır.

17. Banka hesabına nakit para yatırma

Bireysel işletme veya Limited Şirket hesabına nakit para yatırmak mümkündür. Ancak banka makbuzu, yalnızca paranın bankaya yatırıldığını teyit eder.

Bu makbuz aşağıdakilerin yerine geçmez:

• müşterilere verilmesi gereken kasa fişleri;
• sözleşmeler;
• paranın kaynağına ilişkin belgeler;
• gelirlerin vergi kaydı;
• kurucunun kredisine ilişkin belgeler.

Büyük meblağlı para yatırımlarında banka şunları talep edebilir:

• paranın kaynağı;
• sözleşmeler;
• vergi beyannameleri;
• kasa belgeleri;
• mülk satışına ilişkin belgeler;
• başka bir bankadan para çekildiğine dair teyit;
• nakit yurt dışından getirilmişse gümrük beyannamesi;
• işlemin ekonomik amacına ilişkin açıklama.

Bu nedenle, nakit gelirinizi birkaç ay boyunca biriktirip daha sonra anlaşılır bir belge izi bırakmadan tek bir tutar halinde hesaba yatırmamalısınız.

18. Yedi pratik durum

Durum 1. Danışmanlık yapan bireysel işletme sahibi 500 lari nakit aldı

Özel bir istisna söz konusu değilse, ödemeyi yazarkasa üzerinden kaydetmek ve 500 lariyi ciroya dahil etmek gerekir.

Durum 2. Küçük işletme statüsündeki bireysel işletme sahibi nakit avans aldı

Avansın da usulüne uygun şekilde kayıt altına alınması gerekir. Hizmetin tamamlanmasına kadar kasa kayıtlarını ertelemek mümkün değildir.

Durum 3. Bir limited şirket (Ltd. Şti.) müşteriden nakit para aldı

Şirket, kasa fişi düzenler, parayı muhasebe kayıtlarına işler ve işlemle ilgili belgeleri saklar. Para, şirket yöneticisinin değil, limited şirketin varlığı haline gelir.

Durum 4. Kurucu, limited şirketin kira bedelini ödemek üzere para getirmiştir

Bu paranın önceden borç, sermaye katkısı veya başka bir kabul edilebilir gelir olarak kayıt altına alınması gerekir. Ardından kira bedelini şirket öder.

Durum 5. Limited şirket, bir gerçek kişiden dizüstü bilgisayar satın almıştır

Sözleşme veya satın alma tutanağı, dizüstü bilgisayarın tanımı, satıcının bilgileri, devir tutanağı ve paranın alındığına dair makbuz düzenlenir.

Durum 6. Bir gerçek kişi kendi arabasını tek seferlik olarak sattı

Ticari faaliyet olmadığı sürece genellikle yazarkasa gerekmez. Ancak sözleşme ve ödeme teyidi gereklidir.

Durum 7. Şirket dolar cinsinden ödeme aldı

Teklifte ve sözleşmede fiyatın nasıl belirtildiği, hangi para biriminde ödeme üzerinde mutabık kalındığı ve tutarın muhasebe kayıtlarında lari cinsinden nasıl yansıtıldığı kontrol edilmelidir. Müşterilerle yapılan düzenli ödemelerde, lari cinsinden ödeme kabul etmek daha güvenlidir.

19. Yabancıların sık yaptığı hatalar

“Nakit paralar vergi dairesi tarafından görülmez”

Vergi denetimi, banka hesap özetinin incelenmesiyle sınırlı değildir.

“Fatura düzenledim — yani kasası fişi gerekmez”

Sıradan bir ticari fatura her zaman kasa fişinin yerini tutmaz.

“%1 oranına tabi bir küçük işletmem var, bu yüzden kasa gerekmez”

Küçük işletme statüsü tek başına böyle bir muafiyet sağlamaz.

“Şirket bana ait, yani kasadan para alabilirim”

Ltd. Şti.’nin parası tüzel kişiliğe aittir. Para çekilmesinin bir gerekçesi olmalıdır.

“Nakit ödedim, bu yüzden makbuz yeterlidir”

Makbuz, paranın el değiştirdiğini teyit eder, ancak her zaman sözleşme, tutanak, sevk irsaliyesi veya kasa belgesinin yerine geçmez.

“Para bankaya yatmadıysa, ciroya dahil edilmez”

Nakit gelir de işletmenin gelirinin bir parçasıdır.

“Fiyatları sadece dolar olarak belirtmek mümkündür — herkes böyle yapıyor”

Girişimciler için temel kural, fiyatları lari cinsinden belirtmeyi ve reklamlamayı gerektirir.

“Büyük bir tutarı küçük ödemelere bölebilirsiniz”

Tek bir ödemenin birkaç parçaya bölünmesi, işlemin ekonomik içeriğini değiştirmez.

20. Bireysel i̇şletmeciler için kontrol listesi

Nakit kabul etmeye başlamadan önce şunları kontrol edin:

• vergi statünüzün aktif olup olmadığını;
• faaliyetiniz için yazarkasa gerekip gerekmediğini;
• yazarkasanın doğru vergi mükellefi ve adresine kayıtlı olup olmadığını;
• fiyatların lari cinsinden doğru bir şekilde belirtilip belirtilmediğini;
• peşinatların yazdırılıp yazdırılmadığını;
• nakit gelirlerin muhasebede kaydedilip kaydedilmediğini;
• gider belgelerinin saklanıp saklanmadığını;
• kasa verilerinin fiili nakit tutarlarıyla uyuşup uyuşmadığını;
• kişisel mal satışları ile ticari işlemlerin birbirine karıştırılıp karıştırılmadığını;
• vergi eşiklerinin hesaplanmasında nakit gelirlerin dikkate alınıp alınmadığını.

21. Ltd. Şti. için kontrol listesi

Şirket aşağıdakileri kontrol etmelidir:

• her nakit girişinin kayıt altına alınması;
• müşterilere kasa fişlerinin düzenlenmesi;
• sözleşmelerin ve tutanakların mevcudiyeti;
• kurucu tarafından para yatırılmasının gerekçesi;
• yöneticiye veya çalışanlara para verilmesinin gerekçesi;
• hesap verilebilir giderlere ilişkin belgeler;
• gerçek kişilerden yapılan alımlara ilişkin belgeler;
• nakit gelirlerin muhasebeleştirilmesi;
• fiili bakiyenin muhasebe verileriyle uyumu;
• birincil belgelerin saklanması;
• fiyat ve ödemelerin para birimi;
• ödemelerin vergi sonuçları.

22. Sıkça sorulan sorular

Serbest meslek sahibi nakit ödeme kabul edebilir mi?

Evet. Ancak nakit ödemeler kayıt altına alınmalı ve öngörülen durumlarda yazarkasa üzerinden gerçekleştirilmelidir.

Küçük işletme statüsündeki serbest meslek sahipleri için yazarkasa zorunlu mu?

Genel kural olarak evet. %1’lik oran, yazarkasa kurallarına uymakla ilgili yükümlülükten muafiyet sağlamaz.

Nakit dolar kabul edilebilir mi?

Sözleşmelerde yükümlülük yabancı para birimine bağlanabilir, ancak girişimcilerin fiyatları lari cinsinden belirtilmelidir. Müşterilerle sürekli çalışmak için, ödemeyi lari olarak kabul etmek ve sözleşmedeki döviz koşullarını ayrıntılı olarak belirtmek daha güvenlidir.

Nakit ödeme için bir üst sınır var mı?

Sıradan işlemlerde asıl vurgu, tek bir evrensel limit üzerinde değil, kayıt tutma, belgeler ve paranın kaynağına yapılır. Büyük meblağlar için banka havalesi çok daha güvenlidir.

Nakit ödemelerden ayrı bir vergi ödenmesi gerekiyor mu?

Hayır. Ancak nakit gelir, nakitsiz gelirle aynı kurallara göre vergilendirilir.

Kasa fişi, sözleşmenin yerine geçer mi?

Her zaman değil. Fiş, ödemeyi teyit eder, ancak işlemin tüm koşullarını içermeyebilir.

Sözleşme, kasa fişinin yerine geçer mi?

Hayır. Sözleşmenin varlığı, tek başına nakit ödemenin kayıt altına alınması yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Ltd. Şti.'nin giderleri nakit olarak ödenebilir mi?

Ödenebilir, ancak şirket ödemenin gerekçesini, konusunu ve yapıldığını belgelemelidir.

Yönetici, Ltd. Şti.'nin hesabından para çekebilir mi?

Teknik olarak para çekmek mümkündür, ancak bu paranın daha sonraki kullanımı için yasal ve belgelenmiş bir gerekçe bulunmalıdır.

Satıcı sıradan bir gerçek kişi ise ne yapılmalıdır?

Sözleşme veya satın alma tutanağı, devir tutanağı ve makbuz düzenlenmelidir. Ayrıca olası vergi yükümlülükleri de kontrol edilmelidir.

Sonuç

Gürcistan’da hem gerçek kişiler hem de işletmeler için nakit ödemeler serbesttir.

En büyük hata, nakit parayı muhasebeye yansıtılmayacak bir gelir olarak görmektir.

Serbest meslek sahipleri ve limited şirketler için güvenli işlem şeması şu şekildedir:

• Fiyat, lari cinsinden doğru bir şekilde belirtilir.
• İşlem, sözleşme, sipariş, tutanak veya fatura ile teyit edilir.
• Gerektiğinde nakit ödeme, yazarkasa üzerinden kaydedilir.
• Müşteri, fiş veya başka bir uygun belge alır.
• Gelir, ciroya dahil edilir.
• Gider, ilk elden belgelerle teyit edilir.
• Şirketin parası, kurucunun veya yöneticinin kişisel kaynaklarıyla karıştırılmaz.
• Büyük tutarlı ödemelerde banka havalesi kullanılır veya ayrıntılı bir makbuz düzenlenir.

Espero şirketi, yabancı girişimcilere Gürcistan’da bireysel işletme veya limited şirket kurmalarına, vergi statüsünü seçmelerine, muhasebe sistemini kurmalarına ve nakit işlemlerini doğru bir şekilde yürütmelerine yardımcı olmaktadır.

Bu metin bilgilendirme amaçlıdır. Gereklilikler, vergi statüsüne, faaliyet türüne, ödeme kabul yöntemine ve işlemin taraflarına göre farklılık gösterebilir.